ritim

Fıransızca rythme /ʁitm/ sözünün Türkçede 'ritim' olması, TDK böyle yazdığı için midir?

Tabii ki hayır. Türkçede CVCC (ünsüz-ünlü-ünsüz-ünsüz) hecesi, yani iki ünsüzün art arda gelmesi belirli şartlar altında var olabilir. İki ünsüzden ilki "l, r, n, m, s, ş, (k), (y)" ve ikincisi "p, ç, t, k, (s)" olursa: 

  • -rp: sarp, çarp-
  • -rt: kurt, dert
  • -nç: kıvanç, dinç
  • -lt: alt, salt
  • -st: üst, post
  • -rk: kırk, sark-
  • -şk: aşk
  • -nk: renk, denk
Bunların yanında -ks ve -yp ikililerin durumu hayli belirsizdir, çünkü dilde lüks yerine 'lüküs' ve teyp yerine 'teyip' de çok yaygındır. 

Sesçe mümkün olan yukarıdaki birliktelikler dışındaki CVCC yapısındaki hece ünlü türemesiyle iki heceye bölünür → CVCVC yapısına geçirilir: 

  • ʿaql → akıl 
  • fikr → fikir 
  • şehr → şehir 
  • naql → nakil
  • ʿayb → ayıp vb. 
'Ritim' sözüyle ilgili başka bir konu da Türkçenin çok sevmediği söz başındaki r- sesidir. Bu sesin Türkçede çok kez başına ünlü aldığı görülür: 

  • rişte → erişte 
  • rāst → ırast, ıras 
  • rāżī → ırazı vb. 
Velhasıl, demek ki Fıransızca rythme sözcüğü Türkçenin sesbilimi bakımından iki büyük sorun taşıyor ve 'ritim' biçimine girmesi TDK'nın cehalet ürünü olarak böyle yazmasından kaynaklanmamıştır.

Bu blogdaki popüler yayınlar

haydan gelen huya gider

emik ~ imik

Dil Devrimi ve Yeni Türkçe