südremek
Türkiye Türkçesinin hiçbir döneminde ve yerinde bulunmayan südremek sözü Güncel Türkçe Sözlük'te nasıl bulunabiliyor?
Bunun gibi yalnız sözlüklerde bulunup gerçek dilde olmayan sözlere "hayalet kelime" diyorlar.
Südremek de bu sözlerden birisi. Bu sözün öyküsü, her zaman olduğu gibi Ahmet Vefik Paşa ile başlıyor. Lehçe-i Osmani'ye "südremek" sözünü katmış ve şöyle tanımlamış:
Bunun gibi yalnız sözlüklerde bulunup gerçek dilde olmayan sözlere "hayalet kelime" diyorlar.
Südremek de bu sözlerden birisi. Bu sözün öyküsü, her zaman olduğu gibi Ahmet Vefik Paşa ile başlıyor. Lehçe-i Osmani'ye "südremek" sözünü katmış ve şöyle tanımlamış:
südremek (سودرهمك) Türkîde sarhoş olmak.
Burada Türkî diye imlenen dil elbette Türkiye Türkçesi değil. Bunun nedeni Türkçenin kökeninin Doğu Türkçesi (Çağatayca) olduğu peşin hükmüdür. Bu hüküm her yüzyılda sezilse de 19. yüzyılda genel kabul haline gelmişti. Yani oldukça popüler formüle göre "Osmanlıca, Çağatayca ve Arapça ve Farsçadan mürekkep bir lisan..." idi.Böyle sözler Ahmet Vefik Paşa'nın sözlüğünde onlarcadır, sayılsa tam sayısı bulunabilir.
Öykünün ikinci bölümünde ortaya Şemsettin Sami'nin Kamus-i Türki'si giriş yapıyor. Lehçe-i Osmani'nin bütün maddeleri Kamus-i Türki'ye de alınmıştır. Burada ŞS sözü şöyle tanımlamış:
Öykünün ikinci bölümünde ortaya Şemsettin Sami'nin Kamus-i Türki'si giriş yapıyor. Lehçe-i Osmani'nin bütün maddeleri Kamus-i Türki'ye de alınmıştır. Burada ŞS sözü şöyle tanımlamış:
südremek (سودرهمك) fl. Sarhoş olmak. mr.Burada Şemsettin Sami'nin bıraktığı "mr." imine dikkat ediniz, o bunu "metruk" için "eskimiş, kullanılmaz" anlamında kullanıyor.
Buradan gerisi öykünün son aşaması. Başkalarının da görmüş olabileceği gibi Güncel Türkçe Sözlük, Theseus'un Gemisi misilli Şemsettin Sami'nin Kamus-i Türki'sinin düzenleme ve eklemelerden geçmiş halidir. Onun üzerinden Ahmet Vefik Paşa'nın mahareti Güncel Türkçe Sözlük'e ulaşmıştır.